جستجو
  وكالت آن لاين ( آنلاين ) | وکیل | سایت وکیل | وکالت | سایت وکالت | وب سایت وکیل | وکیل دادگستری | وکیل با سابقه |دفتر وکالت | مشاوره حقوقی | مشاوره آنلاین حقوقی | مشاوره تلفنی با وکیل | مشاوره تلفنی حقوقی | مشاوره با وکیل | قبول کلیه دعاوی حقوی | بانک قوانین ایران | فروشگاه کتاب نرم افزار حقوقی
کتاب ها
حقوق کاربردی شرایط عمومی،خصوصی و مکاتبات پیمان در مقررات و رویه قضایی
اراضی و املاک
اراضی و املاک
قرارداد های مدرن 6
مجموعه قرارداد های مدرن
تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی، املاک و ساختمان های فاقد سند رسمی
حقوق کاربردی املاک و اراضی
حقوق کاربردی آب
مقررات اراضی داخل محدوده قانونی شهر ها
مجموعه قرارداد های مدرن 2
نظام حقوقی حاکم بر آپارتمان در قوانین و مقررات موضوعه و رویه قضایی
مجموعه قرارداد های مدرن 4
حقوق کاربردی اراضی در ایران
مجموعه قرارداد های مدرن 3
شرایط فنی و ضوابط قانونی انواع حریم در حقوق کاربردی ایران
کتاب روابط ،حوادث،قرارداد ودعاوی کارگر،کارفرما و کارگاه در حقوق کاربردی ایران
قواعد حاکم بر آپارتمان در حقوق کاربردی ایران
وقف و اراضی موقوفه
مقررات و فرهنگ آپارتمان نشینی
مقررات اراضی خارج از محدوده شهرها-جلد اول
مقررات اراضی خارج از محدوده شهرها-جلد دوم
قرارداد های پیش فروش و مشارکت ساحتمان
حقوق کاربردی حکم غیابی و نحوه اعتراض به آن در مقررات و رویه قضایی
مجموعه قراردادهای مدرن5
مجموعه توصیفی و تفسیری قوانین،مقررات و رویه قضایی آب و منابع آبی
نمونه اسناد رسمی توضیحی مدرن (املاک،اراضی،آب) جلد اول
نمونه اسناد رسمی توضیحی مدرن جلد دوم
حقوق کاربردی تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی،املاک و ساختمان های فاقد سند رسمی
حقوق کاربردی نسق،حق زارعانه، حق ریشه، کارافه،اراضی و املاک و باغات ،رویه قضایی
کارگاه آموزشی بررسی روابط حقوقی کارگر و کارفرما
جملات مفید حقوقی
آیا می‌دانید؟ دادخواهی حق مسلم هر فرد است و هر کس می تواند به منظور دادخواهی به دادگاه‌های صالح مراجعه نماید؟
مشاوره و قبول کلیه دعاوی حوزه حمل و نقل اعم از حمل نقل زمینی،دریایی،هوایی و نگارش قراردادهای موصوف توسط گروه حقوقی متخصص بین الملل پذیرفته می شود شماره تماس 09124399731 سعید خمسه
آدرس دفتر وکالت

بلوار کشاورز -اول فلسطین جنوبی-کوچه شهید امیر حسین ذاکری-بن بست اول پلاک 1 واحد 10

پذیرش : روزهای (شنبه تا چهارشنبه ) از ساعت 10:30 الی 21:30

شماره تماس :
عباس بشیری 09121271413
امیر آذربایجانی 09391271413

عیسی شعبانی زیارانی 09122170576-09361977934
جهت اقامه دعوی خلع ید دارا بودن سند رسمی و برای اقامه دعوی تصرف عدوانی اثبات سابقه تصرف خواهان و لحوق تصرف خوانده و عدوانی بودن تصرف وی الزامی است .
به اطلاع کلیه مخاطبین گرامی می رساند این دفتر حقوقی با بهره گیری از وکلای مجرب و متخصص به صورت ویژه در جهت حل مشکلات و دعاوی مرتبط با اراضی خدمات ارائه می نماید .
در تخصص ماست :
حل مشکلات اراضی و ثبتی و انعقاد انواع قراردادها در تخصص ماست . جهت همکاری با دفتر حقوقی تماس حاصل فرمائید .
چاپ کتب
مفتخریم اعلام نمائیم دو جلد دیگر از مجموعه کتابهای قراردادهای مدرن ( قراردادهای مدرن 3 و 4 و5) به صورت همزمان از طریق انتشارات جاودانه جنگل چاپ گردیده و از این پس در اختیار علاقه مندان قرار خواهد داشت . همچنین جلد اول این مجموعه به چاپ سوم و جلد دوم برای دومین بار به چاپ رسید . صمیمانه دست دوستان ، محققین و کلیه حقوقدانان و مخاطبان ارجمند را می فشاریم که توجهشان ره توشه ای گران قدر برای فعالیت ماست .
چاپ کتاب حقوق کاربردی املاک و اراضی ، واگذاری و ....
به اطلاع کلیه علاقه مندان می رساند : کتاب حقوق کاربردی املاک ، اراضی ، واگذاری ، تبیین مالکیت ، انتقال ، انتفاع ، ارتفاق ، تخصیص ، بهره برداری ، تملک انواع اراضی ، انفال ، منابع طبیعی ، ملی ، دولتی ، اصلاحات ارضی ( نسق زارعانه ) کشت موقت ، شهری ، موات ، شهرکهای صنعتی ، معادن ، مناطق آزاد و تجاری ، مستحدث و ساحلی ، خالصه ، مجهول المالک ، موقوفه ، مسلوب المنفعه ، دایر ، بایر ، زراعی ، باغات ، بیابانی ، کویری ، عمومی ، باتلاقی پشت سدها ، شیب دار و ... تالیف : عباس بشیری ، دکتر علی اکبر براتی دارانی ، حمید قاسمی فیض آبادی ( دانشجوی دکتری ) ، مسعود عالی پور ، امیر آذربایجانی ، سعید باقری ، محمد رضا مارانی و انسیه بشیری در 1500 صفحه به چاپ مجدد( دوم)رسید . تلفن عرضه کتاب : 66482830
کتاب های تازه تالیف
کتاب نظام حاکم بر حقوق کاربردی آب، تالیف و تدوین عباس بشیری توسط انتشارات جاودانه جنگل به چاپ رسید.
 
گروه تحقیق کتاب های حقوقی:1-امیر آذربایجانی(وکیل حقوقی و متخصص امور اراضی و دعاوی املاک) 2- عیسی شعبانی زیارانی(وکیل - متخصص دعاوی کیفری) 3- مهناز کشتکار زیارانی ( کارشناس حقوق )-4 -سعید خمسه (قرارداد و دعاوی) 5- مهدی عسگری ( وکیل حقوقی )6- مجید واحدی - 7علی اصغر عیوض پور(وکیل، قرارداد و تجارت بین الملل) 8-امیر حسین میرزایی(متخصص ثبت) 9 -انسیه بشیری، محبوبه احمدوند،محمد احمدوند(مهندس) 10-سعید باقری(وکیل)11- دکتر علی اکبر براتی دارانی(استاد دانشگاه علامه طباطبایی) 12-امیر حسین میرزایی(وکیل) 13-مجید(مدیر عامل شرکت آلومینا)و حمید(حجت الاسلام) و فتاح(دانشجوی دکترای جنگل شناسی)وجواد(مهندس) قاسمی فیض آبادی 14-محمدرضا،علی،مهدی،محسن مارانی(شرکت سیمان ری) 15-سید حسن شهرجردی(متخصص امور آب) 16-اسدالله دانشوری و محمد صادق چاوشی(وکیل،اراضی) 17-معصومه صارمی(وکیل) 18-محمد جهان تیغ(مدرس دانشگاه،وکیل) 19-علی یعقوبی(متخصص امور مالیاتی) 20-ملیحه مرادی(متخصص امور مالیاتی) 21-جمشید زمانی(وکیل،اراضی موقوفه) 22-بهزاد رجائی(وکیل،موقوفه) 23-عباس حیدری(مدیر کل سابق وزارت جهاد کشاورزی 24-غلامرضا معتمدی(مدیر کل حقوقی سابق وزارت جهاد کشاورزی) 25-آرمان فرشچی(قرارداد،کارشناس تجاری حقوق) 26-علی صالحی(سردفتر شماره 129 اصفهان) 27-بهروز میرزایی(سردفتر شماره 180 تهران) 28-ابوالفضل غفاری(متخصص اراضی شهری) 29-دکتر اکبر بشیری(استاد دانشگاه) 30 -محمود صادقی(وکیل و متخصص ثبت)
کارافه -حق زارعانه -نسق
تاریخ انتشار : 01-01-1392

کارافه -حق زارعانه -نسق

جزوه درس جامعه شناسی عمومی -بخش علی اکبر زراعتگر

کارافه -حق زارعانه -نسق
 فصل پنجم ساختار اقتصادی روستا و واحدهای کار زراعی کشاورزی یکی از بخشهای مهم فعالیت اقتصادی است که نخستین ضرورت برای حیات بشری بوده و در مراحل مختلف تکامل اجتماعی از اهمیت متفاوتی برخوردار بوده است. و در تعریف آن می توان گفت که کشاورزی عبارت است از استفاده از بهره‌دهی‌زمین به منظور تولید و پرورش گیاهان و جانوران سودمند. نقش کشاورزی در تحولات اجتماعی به اشکال زیر خودنمایی می کند: 1. عرضة مازاد نیروی کار و مازاد سرمایه برای صنعت نوپا 2. عرضة مازاد غذایی و مواد خام صنعتی 3.تأمین ارز خارجی از بعضی کشورها از طریق افزایش صادرات 4.ایجاد بازار برای کالای صنعتی سبک 5.تشویق سرمایه‌گذاری در فعالیتهای تولیدی جنبی مفهوم بهره‌برداری کشاورزی: بهره‌برداری کشاورزی، گونه‌ای از بهره‌برداری است که در آن مجموعه‌ای از اراضی به وسیلة‌ شخص حقیقی یا حقوقی برای تولیدات کشاورزی استفاده می‌شود. مهمترین زمینه‌های تولید و منابع معیشتی روستاهای کشور به شرح زیر است: زراعت، دامپروری، صنایع دستی، باغداری، و کارمزدوری سهم زراعت در میان بخشهای کشاورزی: زراعت در میان بخشهای کشاورزی ایران اهمیت بیشتری دارد و می‌توان گفت که در اکثر روستاها بیشترین سهم درآمد خانوارها از محل زراعت تأمین می‌شود. شرح دامداری و دامپروی: دامپروری، پس از زراعت، در بسیاری از روستاهای ایران اهمیت دارد. سهم دامپروری در عایدی هر خانوار روستایی و حتی هر ده در مجموع درآمد خانواده از منطقه‌ای به منطقة دیگر تفاوت دارد. مفهوم صنایع دستی: منظور از صنایع‌دستی روستایی آن نوع از صنایع ساده و بدون پیچیدگی تکنیکی است که در روستا منبع درآمد کمکی و شغل تکمیلی است و در مواقع بیکاری فصلی بدان پرداخته می‌شود مفهوم کارمزدوری: کار روستایی برای دیگران در ازای اخذ دستمزد در روستا یا شهر. در هر دوره از تاریخ تحول نظامهای اجتماعی عوامل متناسب با آن پیدا می شود. از این رو عوامل تولید زراعی را به دو دسته تقسیم می کنند: سنتی و جدید عوامل تولید سنتی در زراعت تاریخی عبارت بود از: زمین، آب، (عوامل نامنقول) نیروی انسانی، نیروی حیوانی و بذر (عوامل منقول) . عوامل تولید جدید در زراعت تاریخی ایران: سرمایه پولی و اعتبارات کشاورزی، آموزش و ترویج و مدیریت تولید. 1. واحد کار زراعی واحد بهره برداری از زمین یا واحد کار زراعی ، سازمان یا مجموعه ای است از آب و زمین ، ابزار کار زراعی و نیروی انسانی که تحت تاثیر مدیریت واحد اداره می شوند . مدیریت واحد بهره برداری ممکن است با یک شخص حقیقی باشد یا یک شخص حقوقی . واحد بهره برداری یا واحد کار زراعی می تواند شکل فردی و مفروز داشته باشد یا جمعی و مشاع .در هر صورت ممکن است در داخل نظام های بهره برداری سنتی و ماقبل سرمایه داری عمل کند یا در نظام های بهره برداری انتقالی و جدید . در واقع ، واحد بهره برداری یا واحد کار زراعی به منزله سازمان تولیدی است که با هماهنگی و تلفیق عوامل مختلف به تولید برای مصرف اعضای خود ، دیگران یا بازار می پردازد . 2. واحدهای کار زراعی فردی بر عکس واحدهای بهره برداری جمعی که ویژگی های کم و بیش مشابهی در روستاهای کشور دارند ، در مناطق مختلف کشور به واحدهای بهره برداری فردی زیاد بر می خوریم که تفاوت های اساسی با هم دارند .از آنجا که در مورد روستاهای ایران مطالعه و پژوهش کافی به عمل نیامده ، از این رو نمی توان در مورد ویژگی های این واحدها به دقت بحث و داوری کرد، اما تا آنجا که از مطالعات موجود بر می آید مهمترین واحدهای کار زراعی فردی در روستاهای اران عبارت اند از نسق زراعی ، جفت گاو ، طاق ، سمکار ، جوق ، تیرکار ، بنجال ، جوار ، سرقفلی ، دسترنج ، طنابداری و .... مهم ترین وشایع ترین واحدهای کار زراعی فردی که در بیشتر نقاط روستایی ایران به گونه هایی از آن بر می خوریم عبارت اند از نسق زراعی و جفت گاو . الف) نسق زراعی نسق زراعی عبارت است از قواعد و نظام عرفی و حقوقی در استفاده از آب و زمین در اراضی مزروعی آبی و دیمی . زارعان صاحب نسق با استناد به حق ریشه ، یعنی با کارکردن حداقل بیش از یک سال در زمین های مزروعی ، به این حق می رسیدند نسق به ارث به فرزندان دهقان منتقل می شد و گاهی نیز داد و ستد می شد . در واحدهای کوچک حق نسق اغلب به آن پسر خانواده که به کار زراعی اشتغال داشت می رسید و بقیه فرزندان از ارث ( درباره نسق) محروم می شدند تا از چند پارگی زمین جلوگیری شود . در بعضی از روستاها اصطلاحات نسق آب و نسق خاک از یکدیگر مجزا بودند . در قانون زراعی ، نسقدار به کسی گفته می شود که در ده حقوقی در امور زراعی داشته ، عرف محل این حقوق را به رسمیت بشناسد و مدافع آن باشد . به گفته روستاییان ، نسقداران در ده حق آب و گل داشتند و به دلیل همین حق بود که روستایی به عضویت بنه در می آمد. در روستاهای ایران اصطلاح دیگری نیز به نام «نسقبندی» رایج بود . نسقبندی عبارت بود از اجرای نسق ، یعنی اجرای قواعد و نظام عرفی و حقوقی در امور زراعت . و به عبارت دیگر ، نحوه توزیع آب و خاک در بین زارعان . در دهکده نسقبندی متفاوتی وجود داشت . در نسقبندی ممکن بود محل ها کشت و سهمیه آب برای آبیاری به عللی ، مانند اجاره دادن و فروش آب را تقلیل وسعت کشت و ... ، تغییر کند ، چرا که زارعان می توانستند با حفظ حق نسق در سطح کشت خود تغییراتی بدهند. در نقاط روستایی کشور نسقبندی به دو صورت انجام می گرفت : نسقبندی منظم به صورت سالانه و نسقبندی نامنظم به شکل اتفاقی . در بسیاری از جاهایی که واحدهای بهره برداری جمعی ( بنه ، صحرا و حراثه ) وجود داشتند ، معمولاً نسقبندی به صورت سالانه بود ، ولی در برخی از نقاط ذیگر نسقبندی به صورت اتفاقی و هر موقع که ضرورت کار زراعی ایجاب می کرد صورت می گرفت. مطالعات روستایی نشان می دهند که هر جا زمین زراعی به صورت مشاع ( مالکیت جمعی و گروهی) در دست روستاییان بوده و مالکیت مفروز ( مالکیت فردی و خانوادگی ) در زمین های زراعتی وجود نداشته است ، به منظور توزیع عادلانه زمین بین نسقداران و دلایل مشابه دیگر ، هر چند سال یک بار زمین ها از نو میان آنان توزیع می گردید ، یعنی تجدید نسقبندی می شد . نسقبندی و تجدید نسق در بین روستاییان نسقدار با قرعه کشی و به اصطلاح محلی با « پشک انداختن » صورت می گرفت . اگر قرعه کشی هر سال تجدید می شد آن را آغ پشک ( یا سفید بهر ) و اگر یکبار برای همیشه یا برای مدت طولانی بود قراپشک ( یا سیاه بهر) می خواندند. طبق رسوم روستاهای ایران ، نسق زراعی بر دو نوع بود : نسق دایم و نسق متغیر . در نسق دایم رعیت زمینی را که در اختیار داشت ، هر سال کشت می کرد و از حق ریشه ( هر چند که مالک معمولاً آن را نادیده می گرفت ) برخوردار بود . در نسق متغییر که بیشتر مرسوم بود ، زمین برای یک دوره معین ( معمولاً یک سال ) به رعیت واگذار می شد و ارباب با تغییر مداوم رعایا ، از پادار شدن آنان جلوگیری می کرد . در مناطق مختلف ایران اصطلاحات دیگری برای نسق وجود دارد : در آذربایجان آن را « جوار » یا « جور » در فارس « سرقفلی » ، در یزد و رفسنجان « دسترنج » و در ارومیه طنابداری می گویند . این اصطلاح در گرگان « تیر تراشی » ، در مازندران « کارافه » در گیلان « دستاریمی » و در برخی از نقاط دیگر « حق اولویت » نام دارد . ب) جفت گاو در جامعه روستایی ایران جفت گاو ، یا جفت به معنای زیر است : نخست ، ابزار کار زراعی ، یعنی دو راس گاو که به گاو آهن بسته می شوند ؛ دوم ، واحد مساحت زمین زراعی ؛ سوم ، نوعی واحد کار و سنجش بنه ها و نسقها و .... درواحد مساحت ، یک جفت گاو مقدار مینی است از 4 تا 6 هکتار که در یک فصل زراعی با یک جفت گاو شخم زده می شود ، اعم از اینکه کشت شود یا به زیر آتش رود . در این معنا اصطلاح « یک جفت زراعی » به کار می رود . جفت گاو در مفهوم کار زراعی و واحد سنجش ، در اصطلاحات حقوقی به کار می رود ؛ مانند داشتن یک جفت نسق یا داشتن حق یک جفت گاوبندی ( نصف آن یک لنگه گاوبندی ) . دربعضی از نواحی روستایی یک گاو را یک فرد می گویند و در نقاطی به جای گاو ، از گاو میش و الاغ و استر و آدم استفاده می کنند. جفت گاو در مفهوم واحد اندازه گیری و بهره برداری از زمین ، مقدار زمینی است برابر با کاری که یک جفت گاو به اضافه رعیت و خانوار او در مدت معینی از سال ، که معمولاً یک سال زراعی است ، انجام می دهند . با توجه به میزان آب و جنس خاک ، وسعت زمینی که یک نفر زارع می تواند عملیات کاشت و داشت و برداشت را در طول یک سال زراعی با یک جفت گاو اداره کند ، معمولاً معین است . در صورتی که آب و زمین زراعی بیش از حد توانایی یک جفت گاو یک نفر کشاورز باشد ، در این حال از گاو بیشتری استفاده می شود . از این نظر ، می توان گفت که جفت گاو در روستاهای ایران به دو صورت وجود داشته است . 1. جفت سبک : که از دو گاو و یک گاویار تشکیل می شود و آن را اصطلاحاً « یک جفت » می نامند . 2. جفت سنگین : که از دو جفت ( 4 گاو ) تا 12 جفت ( 24 گاو ) گاو و چندین گاویار تشکیل می گردد. 3.واحدهای کار زراعی جمعی یکی از ویژگی های تاریخ اجتماعی جوامع مشرق زمین و از آن جمله ایران ، وجود مالکیت های دولتی و جمعی در این مناطق است . واحدها و سازمان های بهره برداری جمعی در ایران ناشی از شرایط اقلیمی ، جغرافیایی و اقتصادی تولید بوده است ، بدین معنی که کمبود منابع آب ، به ویژه منابع آب دسترس ، و کمی ریزش سالیانه در این سرزمین ابداع شیوه های مصنوعی آبیاری ، مانند کاریزها ، را الزامی نموده است . از آنجا که امور آبیاری و زراعت در محیط خشن این سرزمین نیاز به همکاری و همیاری مردم داشت ، شیوه های بهره برداری جمعی ، مانند « بنه » به وجود آمدند. الف ) بنه بنه عبارت است از یک واحد مستقل زراعی که عده ای دهقانان با سمت های شخص اجتماعی بر اساس تقسیم کاری که مبتنی بر امتیازات اقتصادی و منزلت های اجتماعی است در یک یا چند قطعه زمین مشخص ، با مقدار آب و نیروی شخم ( گاو کر ) ، یعنی به وسیله تعدادی ابزار کار متعلق به بنه ، به مدت یکسال زراعی در یک آبادی به کشت و زرع می پردازند . وسعت بنه در روستاها متفاوت است . و از یک جفت تا چند جفت تغییر می کند . سنجش بنه با جفت گاو است ، اما در برخی از روستاها مساحت آن با مدار آب نیز سنجیده می شود . به طور کلی ، بنه واحدی است از کار زراعی جمعی که ویژگی های زیر را داراست : 1. از 6 تا 16 خانوار تشکیل می شود . 2. گروهی نسقدار را در بر می گیرد که به طور جمعی کار می کنند . 3. تمام نیروی کار روستا در چهار چوب بنه ها سازمان می یابد . 4. کارکرد اصلی بنه ها بهره برداری موثر و صرفه جویانه از منابع کمیاب آب می باشد . 5. ساختار خویشاوندی تاثیر مهمی در بنه ها دارد . 6. بنه ها در مناطق کم آب پیدا شده و گسترش یافته اند . 7. اندازه ، مساحت زمین و تعداد بنه ها در یک روستا به وسیله آب و مقدار زمین کشتپذیر و تعداد سهمبران ( رعیت ها ) معین می شود . 8. خصیصه بارز بنه ها تقسیم کار داخلی آن بر اساس مهارت اعضاست . ترتیبات بنه در یک روستا برای همیشه ثابت نمی ماند ، بلکه به طور مرتب یا نامرتب تغییر می کند . تغییرات سالیانه بنه ها را به طور منظم جدید می شود ، « بنه بندی » می نامند . به بیان دیگر ، بنه بندی عبارت است از تعویض زمین های زراعی ( بنه ها ) با قرعه کشی در هر سال ، با در نظر گرفتن درجه مرغوبیت خاک و وضع آبیاری . در بنه بندی ، زمین و آب و متعلقات مربوط به بنه در طول سال زراعی به همان شکل باقی می مانند و در سال بعد امکان دارد عوامل منقول و نامنقول بنه تغییر کنند ، بدین ترتیب که مثلاً مدار گردش آب ثابت بماند ، اما تعیین روز سهمیه آب هر بنه به دوری و نزدیکی زمین ها از مظهر قنات بستگی داشته باشد . علاوه بر آب ، ممکن است حدود و وسعت بنه نیز از سالی به سال دیگر تغییر کند . اصطلاح بنه برای نامیدن واحدهای کار زراعی جمعی در تمام نقاط ایران معمول نیست . بلکه این اصطلاح در اطراف تهران و شهری و برخی جاهای دیگر به کار میرود . معادل بنه در خراسان و جنوب فارس اصطلاح « صحرا » در نواحی جنوب ( مناطق کوهستانی و عشایری ) « خیش » یا « در کار » ، در کرمان « حراثه » و در خوزستان « بن کو » است . در مناطق دیگر آن را « طاق » ، « سمکار » ، « جوق » ، « تیرکار» ، « پنجال » ، « سرکار » ، « پیکال » ، « پاگاو» و ... می نامند. ب) انواع بنه با این که واحدهای بهره برداری جمعی تحت عناوین متفاوت در نقاط مختلف ایران وجود داشت ، اما به طور کلی سه شیوه از واحد کار جمعی دیده می شد : 1. بنه های ارباب رعیتی : بنه ای بود که در آن ارباب با در نظر گرفتن مقدار آب ، زمینی را که در اختیار داشت بر اساس عرف محل به قطعاتی تقسیم می کرد و به ضمیمه هر قسمت معمولاً یک شبانه روز آب را با ابزار مشخصی برای مدت یک سال زراعی به دست نیروی کار معینی می سپرد و خود مستقیماً نیروی کار را سرپرستی می کرد و مواظب اعمال و رفتار آنان بود . در طول سال زراعی ارباب وظیفه داشت که مساعده لازم را در اختیار نیروی کار ( سهمبران ) بگذارد و کلیه نیازهای بنه را فراهم آورد و پس از برداشت محصول ، سهم هر یک از آنان را طبق عرف محل بپردازد . در بنه های اربابی معمولاً چهار عامل ( آب و زمین و نیروی شخم و بذر ) در اختیار ارباب بود و نیروی انسانی هم زیر نظر او به کار اشتغال داشت و اگر غیر از این بود ، بنه را بنه ارباب و رعیتی نمی گفتند . 2. بنه های گاوبندی : بنه ای که در آن مالک ، زمین و آب موجود در ده را به شراکت می گذاشت و فرد دیگری با اجازه و موافقت او تهیه عوامل منقول بنه را تعهد می کرد و کشت و زرع بنه را سرپرستی می نمود و به هنگام تقسیم محصول به نسبت عواملی که تهیه کرده بود سهم می برد . در اختیار دارند عوامل غیر منقول را گاو بند می نامیدند . گاو بندی که زارعان و خرده مالکان پیشین پس از یک سال در واحدهای کار زراعی ، مانند بنه ، برای کاشت و داشت و برداشت پیدا می کردند . گاوبندی رابطه نزدیکی با صاحب نسق بودن داشت ، اما هیچ گونه ارتبای با کسانی که در ده گاو به اجاره می دادند و ممکن بود صاحب نسق هم نباشند نداشت . 3. بنه های قمی کاری : زراعت روستاها به دو بخش پاییزه و بهاره تقسیم می شود . زراعت پاییزه را کشت گندم و جو و زراعت بهاره صیفی ، پنبه ، حبوبات و ... تشکیل می دهند . در بعضی از مناطق مرکزی ایران برای استفاده کامل از آب و زمین ، پس از اتمام موعد آبیاری غلات در اواسط بهار مرسوم بود که به کشت بهاره بپردازند. از این رو به بنه هایی که در آنها به کشت محصولات بهاره – مانند خربزه ،طالبی ، پنبه ، چغندر قند و ... می پرداختند « بنه های قمی کاری » می گفتند . به این بنه ها در جاهای دیگر به نیمه کاری ، کناره کاری ، و .... مشهور بود . ج) عوامل بنه به طور کلی عوامل بنه بر دو دسته اند : عوامل اصلی و عوامل فرعی . عوامل اصلی بنه عبارت اند از آب و زمین ( عوامل نا منقول ) و نیروی انسانی و حیوانی و بذر ( عوامل منقول) و عوامل فرعی عبارت اند از نیروی انسانی جنبی بنه ( مستقیم و نامستقیم ) وکارگران کمکی و ابزار کار . درباره عوامل اصلی بنه در صفحه های پیش صحبت کردیم . در اینجا تنها به ذکر مختصری از ساخت بنه اکتفا می کنیم : تعداد افراد هر بنه معمولاً با وسعت آن از نظر آب و زمین متناسب است ، از این رو در روستاهایی که بنه های آن سه جفتی اند در هر بنه سه نفر برزگر وجود دارد . هر یک از بنه ها معمولاً شش نفر عضو دارد که ریاست آن ها با سر بنه است . سربنه را آبیار نیز می گویند . در هر بنه دو نفر کمک آبیار نیز وجود دارد که آن ها را ور بنه یا دم آبیار می نامند. مقام سربنه گی به کسانی داده می شود که از نظر زراعت ، به ویژه آبیاری ، مهارت و تجربه زیادی پیدا کرده اند و از این لحاظ درروستا و داخل بنه موقعیت اجتماعی خاصی دارند . به همین سبب در راس هرم قدرت بنه ، سربنه قرار دارد و پس از وربنه ها قرار میگرند و قاعده هرم را نیز برزگران می سازند . در عوامل فرعی ، نیروی انسانی جنبی را افرادی تشکیل می دهند که جزو عوامل اصلی نیستند ، ولی به طور مستقیم یا نا مستقیم در خدمت بنه و روستا قرار می گیرند – مانند آهنگر، نجار ، دشتبان ، چوپان ( مستقیم ) و یا سلمانی ، حمامی و آسیابان ( نامستقیم ) . از کارگران کمکی ( دروگر و کارگر فصلی ) نیز در فصول زراعی و هنگام نیاز استفاده می شود . فصل ششم اصلاحات ارضی الف) تعریف اصلاحات ارضی از آن جا که اوضاع و شرایط اجتماعی و مقتضیات سیاسی و بالاتر از همه تفاوت های اقلیمی و مراحل تکامل تاریخی هر کشور و جامعه ای با کشور و جامعه دیگر متفاوت است ، محتوا و هدف اجرای اصلاحات ارضی در آن ها یکی نیست . لذا تعریف اصلاحات ارضی به گونه ای که تمام صاحبنظران در جوامع مختلف آن را قبول داشته باشند ناممکن است . اصلاحات ارضی را چنین تعریف کرده اند : دگرگونی و نوسازی قواعد و رویه های کشاورزی به منظور هماهنگ ساختن نظام زمینداری بالا زمه های کلی توسعه اقتصادی . به تعریفی دیگر ، اصلاحات ارضی عبارت است از اقدامات دولت برای ایجاد دگرگون هایی در نحوه مالکیت ارضی و شیوه استفاده از زمین زراعی . اصلاحات ارضی در معانی دیگری نیز به کار رفته است : - تغییر شیوه تولید و نظام اجتماعی - تجدید و تعدیل مالکیت زمین و درآمد ناشی از آن - ابزاری برای مداخله دولت در مالکیت زمین زراعی - تقسیم اراضی مزروعی بین کشاورزان - تملک زمین به وسیله روستاییانی که در گذشته از آن محروم بوده اند - ایجاد دگرگونی های اساسی در نهادهای اجتماعی روستایی - نهضت اجتماعی ویژه ای که هدف عبارت است از تغییر روابط زمینداری به نفع کشاورزان - مجموعه برنامه هایی که برای حل مسائل زمینداری به کار می روند 0 نکته ای که در تعریف اصلاحات ارضی لازم به یادآوری است آنکه مفهوم اصلاحات ارضی از یک سو با تغییرات ارضی و از سوی دیگر با انقلاب ارضی متفاوت است . در تمایز اصلاحات ارضی با تغییرات ارضی می توان گفت که در اصلاحات ارضی دولت به صورت یک عامل سازمان یافته فعال در دگرگونی توازن نیروها شرکت می کند ، در حالی که تغییرات ارضی بدون دخالت دولت ، پیوسته در حال وقوع است . در عین حال ، تغییرات ارضی ساخت ارضی و تعادل و توازن موجود در نیروهای آن را به هم نمی زند ، اما اصلاحات ارضی آن ها را دگرگون می کند . در مورد اختلافات اصلاحات ارضی با انقلاب ارضی باید خاطر نشان ساخت که بر عکس اصلاحات ارضی ، انقلاب ارضی به بازستاندن اراضی و وسایل تولید کشاورزی از مالکان بزرگ و واگذاری آن ها به دهقانان بی زمین و کم زمین محدود نمی شود ، بلکه در عین حال متضمن رشته هایی از اقدامات دامنه دار اجتماعی – اقتصادی است که به منظور بهبود شرایط زندگی دهقانان و نوسازی روستاها انجام می گیرند . ب) هدف اصلاحات ارضی با توجه به تعریف اصلاحات ارضی و همچنین با در نظر گرفتن اوضاع و شرایط اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی هر کشور ، می توان دریافت که هدف اصلاحات ارضی در آنها متفاوت است . اصلاحات ارضی را غالباً وسیله ای دانسته اند که هدف اساسی آن برقراری عدالت اجتماعی و مساوات است . از این نظر اصلاحات ارضی وظیفه مضاعفی بر عهده دارد : ایزاری است برای توزیع مجدد درآمد و ثروت و تدبیری است برای بالا بردن بهر وری تولید . علاوه بر این هدف اصلی اصلاحات ارضی عبارت است از دگرگون ساختن نظام زمینداری یا تغییر مالکیت و نظارت بر زمین و آب . هدف واقعی اصلاحات ارضی در کشورهای پیشرفته صنعتی با هدف آن در کشورهای جهان سومی امروز یکسان نیست ، چرا که رشد و توسعه کشورهای اخیر به دلیل دخالت های خارجی و اعمال نظرهای سیاسی و اقتصادی آنان به روال طبیعی و عادی نبوده است . امپریالیسم جهانی ، که روزگاری راه رشد اقتصادی و تکامل اجتماعی کشورهای مستعمره و وابسته را مسدود می ساخت ، در شرایط تاریخی نوین به الغای مناسبات فئودالی در این کشورها و گسترش روابط تجاری در شهر و روستا علاقه نشان می دهد ، چرا که می خواهد میلیون ها دهقان را به مصرف کننده محصولات صنعتی خود مبدل سازد . رشد کشاورزی تجاری ، که موجب تشدید قشربندی در روستا و پیدایش و رشد سوداگران روستایی می شود ، بازار مضاعفی به وجود می آورد که نه فقط مصرف کننده کالاهای مصرفی ، بلکه مصرف کننده ابزار تولید نیز هست ، و این هر دو امکانات مساعدی را برای جهانخواران فراهم می آورد تا محصولات صنعتی و کشاورزی خود به این کشورها صادر کنند . روند اصلاحات ارضی الف ) موارد شمول و استثناء موارد شمول و استثنای اصلاحات ارضی در کشورهای مختلف متفاوت اند و این امر خود ناشی از شرایط اجتماعی و مقتضیات سیاسی و درجه تکامل تاریخی و هدف اصلاحات ارضی در ان کشورهاست . مثلاً در قوانین اصلاحات ارضی ویتنام گروه های استفاده کننده از تقسیم اراضی به ترتیب زیرند: 1. دهقانان بی زمین ، دهقانان فقیر و دهقانان میانه حالی که به قدر کافی زمین ندارند. 2. زحمتکشان دیگر روستا ، نظیر پیشه وران فروشندگان ، ماهیگیران و..... 3. مبارزان و مجاهدان یا وارثان آنان 4. کادرهای اداری و کارگران ادارات دولتی مشروط از اینکه خانواده های آنان در روستا زندگی کنند. 5. بیکاران و اشخاصی که به روستاها مهاجرت می کنند. 6. موسسات دینی در سطحی که برای رفع نیازمندی های مربوط به اقامه مراسم دینی لازم است در ایران اصلاحات ارضی آن دسته از بهره برداری هارا در بر می گرفت که به شیوه ارباب و رعیتی اداره می شدند . در داخل این بهره برداری ها نیز تقسیم اراضی شامل زارعان و روستاییانی می شد که پیش از اجرای اصلاحات ارضی نسق زراعی داشتند و بر حسب مالکیت عوامل پنجگانه زراعی محصول را بین خود و ارباب تقسیم می کردند. موارد شمول اصلاحات ارضی در مراحل مختلف اجرای آن متفاوت بود . مثلاً در مرحله اول ، اصلاحات ارضی شامل روستاهایی از املاک اربابی و موقوفات خاص می شد که هر مالک یک ده شش دانگ یا در چند ده در دست داشت ، در حالی که برخی از بهره برداری ها مثل باغ ها ، قلمستانها ، تاکستان ها و نخلستان ها – حتی 10 سال پس از اجرای اصلاحات ارضی نیز مشمول قوانین آن نشده بودند. موارد استثنای اصلاحات ارضی ایران را از دو نظر می توان بررسی کرد : نخست از نظر افراد ، دوم از دیدگاه بهره برداریها . از نظر افراد ، اصلاحات ارضی شامل خوش نشین ها ، یعنی افرادی که هنگام اجرای اصلاحات ارضی صاحب نسق زراعی نبودند ، نمی شد ؛ و از نظر بهره برداری ها ، اصلاحات ارضی زمین های ماشینی ( تا 500 هکتار ) ، شالیزارها ( تا 30 هکتار ) ، باغ ها ، قلمستانها ، تاکستان ها و باغ ها و اراضی مزروعی حاشیه شهرها را در بر می گرفت . ب) شقوق اصلاحات ارضی در اجرای قوانین اصلاحات ارضی ایران شقوق مختلفی به کار بسته شد که یک یا چند شق از آن ها در هر یک از مراحل اجرای آن به کار رفته می شدند . اصلاحات ارضی ایران به طور کلی 5 شق داشته است : 1. فروش : شق فروش مهم ترین و اساسی ترین شق اصلاحات ارضی به شمار می آید و عبارت است از فروش زمین به زارعان صاحب نسق سهم بری که روی همان زمین کشت و زرع می کردند . این شق در تمام مراحل سه گانه اصلاحات ارضی اعمال می شد . 2. تقسیم : شق تقسیم زمین میان مالک و زارع بر حسب سهم آنان از عوامل پنجگانه تولید زراعی ، دومین شق اساسی در قوانین اصلاحات ارضی است . به این شق در مراحل دوم و سوم عمل می شد. 3. اجاره : شق اجاره که مهم ترین شق مرحله دوم اصلاحات ارضی بود ، عبارت است از اجاره 30 ساله اراضی به زارعان سهمبر . این شق زارعان سهمبر را به زارعان اجاره کار تبدیل می کرد . برای موقوفات عام 99 سال اجاره تعیین شد . در مرحله دوم ، 72 درصد واحدها مشمول اصلاحات ارضی و پس از آن ؛ مشمول شق های فروش یا تقسیم زمین میان مالک و زارع بر حسب سهم هر یک از محصول گردیدند. 4. خرید نسق زارعان : این شق عبارت است از خرید نسق زارعان سهمبر از طرف مالکان در صورت توافق طرفین . این شق تا حدی درمرحله دوم اصلاحات ارضی عملی شد و طبق آمار موجود ، مالکان حق نسق 17هزار خانوار زارع را خریداری کردند . اجرای این شق که بیشتر با استفاده از بی اطلاعی زارعان عملی می شد ، با مقاومت آنان روبه رو شد و توسعه زیادی پیدا نکرد . این شق در مرحله پس از مرحله سوم نیز در مورد باغ ها و تاکستان ها و نخلستان ها و قلمستانها پیش بینی شده بود . 5. واحد سهامی زراعی :این شق نیز در مرحله دوم عملی شد وعبارت بود از ادامه شیوه پیشین تقسیم محصول میان مالک و زارع در شکلی تازه . طبق مقررات مربوط به تشکیل واحد سهامی زراعی که با موفقیت مالکان و زارعان عملی می شد ، امور واحد را یک هیئت مدیره سه نفری اداره می کرد . این هیئت از یک نفر نماینده مالکان ، یک نفر نماینده زارعان و یک نفر دیگر که با توافق طرفین انتخاب می شد تشکیل می گردید . در مرحله دوم اصلاحات ارضی ، در تعدادی از املاک ، واحد سهامی زراعی تشکیل شد که در مرحله سوم مشمول فروش یا تقسیم زمین بین مالک و زارع بر حسب سهم هر یک از محصول گردید . تشکیل واحدهای سهامی زراعی در عمل ، کوچکترین تغییری در روابط میان مالک و دهقان به وجود نیاورد ، زیرا مالکیت واحد تولید دست نخورده باقی ماند و فقط عنوان واحد سهامی زراعی به خود گرفت . ج) مراحل اصلاحات ارضی : اصلاحات ارضی ایران یکباره و در یک مرحله انجام نگرفت ، بلکه مانند بسیاری از کشورهای دیگر ، به تدریج و در جریان چند مرحله مختلف انجام گرفت که حدود 15 سال طول کشید تا مطابق برنامه های پیش بینی شده به مرحله اجرا در آید . مرحله اول : در مرحله اول اصلاحات ارضی ، که در دی ماه 1340 تصویب و از سال 1341 به اجرا در آمد ، حدود مالکیت اراضی به یک ده شش دانگ یا شش دانگ از چند ده مختلف محدود شد . این محدودیت شامل موقوفات خاص نیز می گردید. مالکان زمین ها باید اراضی مشمول مرحله اول اصلاحات ارضی را در اقساط 15 ساله به دولت می فروختند . دولت نیز این زمین ها را پس از اضافه کردن 10 درصد سود ، در اقساط 15 ساله به رعایا می فروخت. در این مرحله زمین به کسانی داده می شد که به زراعت اشتغال داشتند و حق تقدم با کسانی بود که چیزی بیش از نیروی کار عرضه می کردند ، یعنی گاوداران حق تقدم داشتند و پس از آنان صاحبان نسق و بالاخره دهقانان کارگر قرار می گرفتند . تمام کسانی که در این مرحله صاحب زمین می شدند و می بایستی به عضویت شرکت های تعاونی روستایی درآیند. مرحله دوم : مرحله دوم اصلاحات ارضی به موجب لایحه مواد الحاقی به قانون اصلاحات ارضی در 27 دی ماه 1341 شروع و با تصویب آیین نامه اجرایی آن در 13 خرداد 1343 در مرداد همین سال به مرحله اجرا در آمد . به موجب این لایحه مالکان باید یکی از شقوق پنجگانه را انتخاب می کردند. مرحله دوم اصلاحات ارضی شامل خرده مالکانی می شد که تا شش دانگ زمین داشتند و منظور از اجرای این مرحله آن بود که تکلیف املاکی که مشمول مقررات مرحله اول نشده بودند معلوم شود . اساسی ترین شقی که در مرحله دوم استفاده شد شق اجاره بود که حدود 72 درصد از املاک را در برگرفت و در نتیجه در این مناطق نظام اربابی به نظام اجاره کاری تبدیل شد . مرحله سوم : مرحله سوم اصلاحات ارضی با تصویب قانون تشکیل شرکت های سهامی زراعی در واپسین ماه های 1346 و تصویب قانون تقسیم و فروش املاک اجاره ای به زارعین مستاجر در بهمن ماه 1347 شروع و از اسفند ماه همین سال به مرحله اجرا در آمد . در اسفند ماه 1349 قانون مواد الحاقی به قانون بهمن 1347 به تصویب رسید . آخرین مهلتی که برای اجرای مواد این قانون تعیین شده بود ، طبق آخرین قانون تصویب شده روز 31 شهریور 1350 بود . منظور از اجرای مرحله سوم اصلاحات ارضی تبدیل ترتیبات موجر و مستاجری مرحله دوم به مالکیت بود . در این مرحله کلیه اراضی باقی مانده ( به جز موارد مستثنی از قانون ) و کلیه واحدهای اجاره و واحدهای سهارمی زراعی مشمول شق های فروش یا تقسیم شدند. مرحله پس از مرحله سوم : در این دوره قرار بود دو اقدام اساسی صورت گیرد: الف) فروش موقوفات عام و موقوفات خاص باقی مانده به زارعان سهمبری که روی این زمین ها کار می کردند . این کار با تصویب قانون اجازه تبدیل به احسن و واگذاری دهات و مزارع موقوفه عام در اردیبهشت 1350 آغاز گردید. ب) از میان بردن نظام سهمبری در مورد باغ ها ، قامستانها ، تاکستانها و نخلستان هایی که درمراحل سه گانه پیشین مشمول قانون اصلاحات ارضی نشده بودند . لایحه قانونی مربوط به این امر در 1351 تهیه شد و از 1352 به مرحله اجرا درآمد. علل و نتایج اصلاحات ارضی الف ) علل اصلاحات ارضی علل و عوامل اصلاحات ارضی در ایران را می توان به دو بخش اساسی تقسیم کرد : علل خارجی و علل داخلی . 1.علل خارجی : از علل و عوامل خارجی موثر در اصلاحات ارضی ایران به چند مورد زیر اشاره می کنیم : نخست – شرایط جهانی : گفته می شود اصلاحات ارضی ایران اصلاحاتی بود برای جلوگیری از طغیان قریب الوقوع توده مردم و قصد از انجام آن این بود که انگیز های انقلابی را در مردم کاهش دهد و آنان را از نظر سیاسی و اقتصادی خلع سلاح نماید . از این رو اجرای اصلاحات ارضی به منظور پیشگیری از انفجار داخلی ، وسیله ای بود برای جلوگیری از جنبش های ملی در کشورهای رو به توسعه جهان . سیاست های خارجی برخی از کشورهای امپریالیستی جهان ، مانند آمریکا نیز در تعقیب همین هدف متمرکز بود . دوم – شرایط منطقه ای : برای گسترش منافع نو استعماری در منطقه ، به ویژه ایران و برای آنکه این کشور بتواند وظایف جدید خود را که در این مرحله از روند رشد نظام جهانی امپریالیسم به او واگذار شده بود به عهده بگیرد ، لازم بود روابط تولید مبتنی بر زمینداری از بین برود و زمینه سلطه همه جانبه جهانخواری بر جامعه ایران هر چه بیشتر فراهم شود . سوم – منافع جهانخواران : اصلاحات ارضی ناشی از نیاز امپریالیسم جهانی برای صدور سرمایه به کشورهای وابسته در اشکال تازه بود ، از این رو ضرورت داشت ساخت اجتماعی ایران به نحوی تغییر یابد که امکان هر چه بیشتر و پر سودتر سرمایه گذاری های خارجی و عوامل وابسته به خارج در ایران آماده شود . در این رابطه مسئله رقابت جهانی دو نظام استعماری بزرگ ( آمریکا و انگلیس ) در ایران نیز موثر بود . انگلستان بنا به سیاست محافظه کارانه اش ، از منافع زمینداران دفاع می کرد و آمریکا برای فراهم آوردن زمینه هایی برای سرمایه گذاری و گسترش منافع نو استعماری خود ، خواهان رشد طبقه نوخاسته سرمایه داری وابسته بود . 2-عوامل داخلی : از این عوامل نیز به چند مورد زیر اشاره می کنیم : نخست – نظام ارباب و رعیتی در ایران : نظام ارباب و رعیتی ایران ، با تکیهخ بر مبنای تئوریک عوامل پنجگانه زراعی ، نظامی بود که مدت ها در این کشور استقرار داشت . صرفنظر از بهره اربابی کمرشکنی که از دهقانان گرفته می شد ، عوارض مالکانه متعددی به بهانه های مختلف از آنان اخذ می گردید . سلطه مالکان بر روستاهای کشور و تعدی و تجاوز آنان در طول تاریخ این سرزمین ، سبب انزجار روستاییان از ارباب و نظام اربابی شده بود . بی تردید رشد و آگاهی روستاییان در این مقطع زمانی از عواملی بود که در تسریع اصلاحات ارضی بی تاثیر نبود. عامل دیگری که علاوه بر آگاهی روستاییان ، به اجرای اصلاحات ارضی کمک کرد ، تزلزل سیاسی حکومت و ناتوانی نسبی آن در مخالفت با مبارزات ضد فئودالی کشور بوده است . دوم – شرایط تاریخی ایران :دهقانان در انقلاب مشروطیت ایران نقش موثری نداشتند ، از این رو پس از انقلاب تغییرات زیادی در شرایط اجتماعی آنان حاصل نشد ، جز اینکه در سال 1325 هجری قمری قانون لغو تیولداری در ایران به تصویب رسید . اما در جریان سال های پس از مشروطیت و دز طول حرکات اجتماعی زیاد ، به تدریج آگاهی سیاسی پیدا کردند و در نتیجه زمینه های ذهنی اصلاحات ارضی در ایران فراهم گردید . سوم – شرایط استراتژیک ایران : شرایط استراتژیک ایران از عواملی بود که در فراهم کردن زمینه های اصلاحات ارضی تاثیر داشت . از این شرایط می توان به جمعیت ، حجم ، ترکیب و توزیع آن ، شرلیط جغرافیایی و منطقه ای و وابستگی اقتصادی شهر و روستا به همدیگر اشاره کرد . چهارم – رشد سرمایه داری وابسته در ایران : رشد اقتصاد سرمایه داری ملی و وابسته در بیست سال پیش از اصلاحات ارضی ، هماهنگ با رشد و گسترش بانک ها ، موسسات و کارخانه ها و شرکت های صنعتی و خدماتی و حتی کشاورزی وابسته یا نیمه وابسته ، از عواملی بوده اند که موجبات نفوذ امپریالیسم و استعمار نو را در جامعه شهر و روستایی ایران فراهم آوردند. از این رو تامین هر چه بیشتر منافع جهانی سرمایه داری و گسترش آن در ایران ، توسعه و افزایش موسسات و کارخانه های وابسته در سراسر کشور ضروری بود و تحقق این امر تنها از راه اجرای اصلاحات ارضی در جوامع روستایی ایران ممکن بود . پنجم – تقویت پایه های حکومت : تقویت پایه های لرزان حکومت در داخل کشور ، به ویژه در میان اقشار خرده مالک و متوسط روستایی ، تثبیت موقعیت اجتماعی و سیاسی طبقه نوخاسته و کسب وجهه برای حاکمیت مهم ترین هدف سیاسی طبقه حاکم از اجرای برنامه اصلاحات ارضی در ایران بوده است . ب) نتایج اصلاحات ارضی اجرای اصلاحات ارضی درایران آثار مهمی در اجتماعات روستایی و حتی شهری کشور در جای گذاشت برای سهولت امر می توان آن ها را از جنبه ای مختلف اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی بررسی کرد : 1. نتایج اقتصادی :دراین مورد به چند مسئله اشاره می کنیم : نخست – گسترش شیوه تولید خرده مالکی خانگی : پیش از اصلاحات ارضی ، نزدیک به 25 درصد اراضی زیر کشت به صورت خرده مالکی اداره می شد . تقسیم اراضی زراعی بین روستاییان ، جمعیت عظیمی از دهقانان را به جرگه خرده مالکان راند و در پایان اصلاحات ارضی اکثریت قاطع دهقانان به قشر خرده مالک تعلق یافتند، به طوری که در این دوره بیش از 2/2 میلیون خانواره روستایی مشمول تعریف خرده مالک می شدند. دوم – گسترش شیوه تولید کشاورزی تجاری : اساسی ترین هدف اصلاحات ارضی گسترش کشاورزی تجار ی و صنعتی بود که به لحاظ ارتباط یک جانبه آن با سرمایه های خارج از کشور ، سرمایه داران وابسته محسوب می شود . با اجرای اصلاحات ارضی ، بازار روستا به روی سرمایه گشوده شد و نیروی کار ارزان بیش از حد نیاز در اختیار سرمایه داری تازه به دوران رسیده قرار گرفت . از آثار توسعه کشاورزی تجاری در مناطق روستایی ، از میان رفتن الگوی کشاورزی معیشتی ، فروپاشی شیوه های تولید سنتی ، زوال تدریجی صنایع دستی محلی و توسعه نیافتن کار زراعی در روستا بود. سوم – روی آوردن سرمایه های مالکان به صنایع : سرمایه های پولی مالکان پیشین ، که از راه فروش زمین های آن ها به دولت یا زارعان سهمبر به دست آمده بود ، به سوی صنایع شهری جذب شد و دولت نیز با فروش کارخانجات دولتی و قراردادن آن به عنوان پشتوانه اصلاحات ارضی بر شتاب حرکت این روند افزود . چهارم – تقسیم شدن زمین های زراعی به قطعات خرد : اجرای اصلاحات ارضی موجب تقسیم زمین های زراعی و واحدهای بهره برداری جمعی و مشاع و همچنین زمین های زراعی وسیع به قطعات کوچک گردید . این قطعات در اغلب خانوارهای روستایی به اندازه ی کوچک بودند که نه تنها نمی توانستند برای مصرف شهرها تولید اضافی داشته باشند ، بلکه برای امرار معاش خانوار را نیز کافی نبودند. پنجم – بالا رفتن موقتی قدرت خرید زارعان : تقسیم زمین میان دهقانان و در نتیجه رهایی آنان از بهره مالکانه و همچنین عوارض دیگر ، در وهله نخست و در آغاز کار به بالا رفتن میزان نسبی درآمد و افزایش قدرت خرید آنان منجر شد ، اما از آن جا که هدف اصلاحات ارضی توسعه روابط تجاری در روستاها بود ، افزایش درآمد و قدرت خرید دهقانان در راه خرید کالاهای ناضروری و مصرفی شهری به کار گفته شد و آن ها را مطابق خواسته های سرمایه داری وابسته ، به سوی مصرفی شدن سوق داد . ششم – گسترش روابط پولی : راه یافتن روستاها به بازار پول از نتایج دیگر اصلاحات ارضی است . گسترش روابط پولی در نتیجه تحول سریع از کشاورزی خود مصرف به کشاورزی تجاری ( تولید برای بازار ) یکی از هدفهای اساسی اصلاحات ارضی بود که تا اندازه زیادی در واحدهای بهره برداری مبتنی بر سرمایه داری ارضی و تا حدودی در واحدهای بهره برداری دیگر تحقق یافت . هفتم – تضعیف کشاورزی : یکی از نتایج میان مدت اصلاحات ارضی نابودی کشاورزی سنتی ایران بود که در اثر مهاجرت روستاییان به شهرها و در نتیجه خالی شدن روستاها و همچنین عوامل و موانع دیگر حاصل شد . به طوری که آمار نشان می دهد ، طی سال های 54-1341، در حالی که بخش های صنعت و خدمات هر یک از رشد متوسط سالیانه ای برابر با 14 درصد در سال برخوردار بودند ، رشد بخش کشاورزی از 4 درصد در سال تجاوز ننمود . هشتم – نابرابری در توزیع زمین : در جریان اصلاحات ارضی زمین میان دهقانان به طور مساوی توزیع نشد . تخمیناً 5/47 درصد از جمعیت روستایی که قبل اصلاحات ارضی محرومیت بیشتری داشتند ، هیچ گونه نفعی از توزیع زمین نبردند. علت این مسئله آن است که زمین بر اساس نظام قبلی کار روستایی ، یعنی داشتن یا نداشتن نسق زراعی ، تقسیم شد و در نتیجه گاوداران و صاحبان نسق از آن بهره مند شدند و کارگران کشاورزی بی نصیب ماندند. 2. نتایج اجتماعی : در این مورد به سه نکته اشاره می کنیم : نخست – تغییر سازمان جمعی تولید : با اجرای اصلاحات ارضی، ساختمان های سنتی تصرف و بهره برداری جمعی زمین در بسیاری از مناطق روستایی شکسته شد. قطعه قطعه شدن زمین های زراعی ، علاوه بر کاهش میزان بهره دهی زمین ها ، سازمان جمعی تولید را که در روستاهای ایران به نام های بنه ، صحرا ، حراثه و ... معروف بودند به هم زد و اعضای آن را به حداکثر 4-2 خانوار تقلیل داد و در بسیاری از جاها شیوه های بهره برداری فردی را به جای آن ها نشاند . یکی دیگر از نتایج اصلاحات ارضی که به طور نامستقیم در نابودی سازمان جمعی تولید موثر واقع شد این بود که عوامل سنتی آبیاری – مانند قنوان ، کاریزها و چشمه سارها – به سبب روی آوردن عده ای به شیوه های فنی – مانند استفاده از چاه های عمیق و نیمه عمیق – از اهمیت افتادند. دوم – مهاجرت روستاییان به شهرها و افزایش میزان حاشیه نشینی : یکی دیگر از اثار اجرای اصلاحات ارضی افزایش شدت مهاجرت روستاییان به شهرها است . این امر ناشی از تثبیت دایمی و وضع خوش نشینان روستا از یک سو و تبدیل تعدادی از صاحبان نسق های پیشن به کارگران کشاورزی و غیر کشاورزی روزمزد ( مثلاً در شرکت های سهامی زراعی و شرکت های کشت و صنعت و ...) از سوی دیگر می باشد . سوم – تغییر در نحوه و روش اتخاذ تصمیم : صاحب زمین شدن روستاییان در میزان و نحوه تصمیم گیری آنان ، چه درامور اقتصادی کشاورزی و دهقانی و چه در امور اجتماعی و فرهنگی ، دگرگونی هایی به عمل آورد . نمونه های این تغییر عبارت اند از : تصمیم گیری در موعد کاشت و داشت و برداشت و نوع محصول زراعی که در دوره پیش از اصلاحات ارضی در دست ارباب بود و به تصمیم وی بستگی داشت . 3. نتایج سیاسی : در این مورد نیز به سه مسئله اشاره می کنیم : نخست – از بین رفتن طبقه بزرگ مالک در روستاها : یکی از بزرگترین نتایجی که اجرای اصلاحات ارضی در ایران از خود به جا گذاشت پایان دادن به سلطه کامل نظام ارباب و رعیتی بود . بهره برداران بزرگ و متوسط اربابی که در طول سده های متوالی به شیوه های مختلف چنگ در گلوی ناتوان دهقان و برزگر این کشور داشتند و به شیوه های سنتی از کار آنان بهره کشی می کردند ، به سوی نابودی رفتند و به تدریج جای آن ها را بهره برداران خانوادگی و کشاورزی تجاری گرفتند . دوم – تغییر در ساخت و ترکیب قشر بندی روستاها : علاوه بر نابودی تقریبی طبقه ارباب در روستاهای ایران ، اصلاحات ارضی از طریق دیگری نیز قشربندی و ترکیب اجتماعی روستاها را بر هم زد و آن تثبیت وضع خوش نشینان بود . اصلاحات ارضی با محروم ساختن بیش از 50 درصد روستاییان به نام خوش نشین از شمول و تقسیم زمین ، عملاً عظیم ترین نیروی کار ارزان را در خدمت سرمایه نهاد. گذشته از محروم شدن خوش نشینان از زمین زراعی ، افراد صاحب نسق نیز به طور نامساوی از زمین بهره بردند و در نتیجه قشربندی روستا از این نظر نیز به هم خورد .از سوی دیگر ، تبدیل اقتصاد خود مصرف روستاها به اقتصاد پولی بازار و رونق کار دکانداران و رباخواران و سلف خران محلی و دلالان شهری از یک طرف ، و گسترش کار عملیاتی شرکت های تعاونی و بانک ها از طرف دیگر ، به روند توسعه روابط پولی و رشد سوداگران مالی در روستاها کمک کرد. سوم _ بی علاقه شدن خوش نشینان : در مقابل افرادی از دهقانان که در اثر اجرای اصلاحات ارضی صاحب زمین شده بودند ، قشر وسیعی از روستاییان به نام خوش نشین از زمین زراعی سهمی نبردند و به همین دلیل برای همیشه دستشان از زمین کوتاه شد و امید خود را در این باره از دست دادند و به روستا و امور آن بی علاقه شدند جمعیت و حرکات آن در روستا حرکات مکانی ( مهاجرت ) الف) تعریف مهاجرت : به طور کلی واژه مهاجرت در مفهوم جا به جایی و انتقال جمعیت در مکان یا تحرک جغرافیایی جمعیت استعمال می شود . در تعریف مهاجرت باید مفهوم عام کلمه را از معنای خاص آن منفک نمود . مهاجرت به معنای عام عبارت است از ترک سرزمین مادری و سکونت در سرزمین دیگر به طور موقت یا دایم . ومهاجرت به معنای خاص آن عبارت است از نقل مکان انفرادی یا جمعی انسان ها با تصمیم به تغییر محل اقامت و کار به طور دایم یا برای مدت طولانی ( بیش از یک سال ). مهاجرت در معنای عام شامل موارد زیر است : مهاجرت های موقت یا روزانه ، مهاجرت های فصلی برای کار ، مهاجرت های میان مدت وبلند مدت ومهاجرت دایمی ، اما دو گونه نخست در تعریف خاص مهاجرت داخل نمی شود . مهاجرت در مفهوم جدید کلمه از کوچ مداوم انسان در جوامع ابتدایی و کوچ عشایری و همچنین حرکات جغرافیایی کوتاه مدت جمعیت ، مانند سفر یا مسافرت ، متمایز است و در مورد جمعیت هایی به کار می رود که نسبتاً استقرار یافته اند . ب) انواع مهاجرت الف) از نظر زمان ، مهاجرت بر سه نوع است : کوتاه مدت (موقت ) ، میان مدت (فصلی) و بلند مدت (دایمی). ب)از نظر مسافت طی شده ، مهاجرت سه گونه است : مهاجرت های نزدیک یا کوتاه ، مهاجرت های متوسط و مهاجرت های دور یا بلند . ج) از دیدگاه خواست وتمایل مهاجران ، نیز به سه نوع مهاجرت برخورد می کنیم : مهارجت ارادی یا اختیاری ( برای کار و بهبود شرایط زندگی ) ، مهاجرت اضطراری یا قهری ( پناهندگی سیاسی وجنگی ) و مهاجرت اجباری یا تحمیلی ( نقل مکان عشایر وتبعید). د)از نظر تعداد ، مهاجرت سه نوع است : مهاجرت فردی ، مهاجرت خانوادگی و مهاجرت جمعی یا گروهی . ه) از جنبه قلمرو سیاسی ، مهاجرت به دو شکل انجام می گیرد : داخلی و خارجی . مهاجرت های داخلی در درون یک کشور انجام می گیرند و مهاجرت درون مرزی نیز خوانده می شوند و مهاجرت هایی را که میان کشورهای مختلف انجام می گیرند ، مهاجرت های برون مرزی یا بین المللی نیز نامیده می شوند .مهاجرت های داخلی به صورت مختلف روستا به روستا ، روستا به شهر ، شهر به روستا و شهر به شهر دیده می شود و مهاجرت های بین المللی در اشکال منطقه ای ، درون قاره ای و میان قاره ای مشهود است . از مهاجرت های داخلی ، مهاجرت های روستایی – شهری و از مهاجرت های بین المللی ، فرار مغزها ومهاجرت نیروی کار اهمیت بیشتری دارند . ج) مراحل مهاجرت در ایران در میان صاحبنظران مهاجرت های داخل کشور به طور نسبی توافق ناگفته ای وجود دارد که مهاجرت های روستایی ایران در یکصد سال گذشته را می توان به سه دوره متمایز تقسیم کرد : مرحله نخست ( تا سال 1300) : این دوره از مهاجرت های روستایی که در آن آهنگ مهاجرت خیلی آهسته و نزدیک به صفر بوده ، مهاجرت های « کند و بطئی» می نامند . در این دوره 08/0 درصد گزارش شده است . مرحله دوم (1300-1340) : در این دوره آهنگ مهاجرت نسبت به دوره پیش اندکی افزایش یافته ، اما هنوز در سطح پایینی قرار دارد و به همین دلیل آن را مهاجرت های « نیمه بطئی» می نامند . نرخ مهاجرت از 14/0 درصد در اوایل این دوره به 05/1 درصد در اواخر آن افزایش یافته است . مرحله سوم ( پس از سال 1340): در این دوره به دلیل اجرای اصلاحات ارضی و دگرگونی های دیگر آهنگ مهاجرت سرعت می گیرد و به همین دلیل آن را مهاجرت « سریع» می نامند . در این دوره نرخ مهاجرت از 6/1 درصد در اوایل آن به 2 درصد در اواسط و 9/1 درصد در اواخر آن تحول پیدا کرده است . د) ویژگی های مهاجرت در ایران مهاجرت روستایی – شهری ایران ویژگی هایی به شرح زیر دارند : 1. مهاجرت های ایران مرد گزین است ، به طور کلی که 17 درصد از مردان و 14 درصد از زنان استان های مختلف مهاجر بوده اند . 2. جوان گزینی از ویژگی های دیگر مهاجرت های ایران است ، به طوری که میان مهاجرت و سن رابطه معکوسی دیده می شود . 3. مهاجرت های ایران مجرد گزین است و متاهلان درصد کمتری از آن را تشکیل می دهند. 4. میان مهاجرت و سواد همبستگی وجود دارد . 5. مهاجرت های ایران غالباً به صورت فردی انجام می گیرند تا جمعی . 6. نسبت مهاجران فصلی وموقت در مجموع بیش از مهاجرت دایم است . 7. بیشتر مهاجرت های موقت فردی است و اکثر مهاجرت های دایم جمعی و خانوادگی . 8. اکثر مهاجرت های روستایی ایران متوجه تهران و چند شهر بزرگ دیگر است . 9. بخش مهمی از مهاجران روستایی در اطراف شهرهای بزرگ به صورت حاشیه نشین زندگی می کنند . 10. مستعدترین گروه مهاجران روستایی خوش نشینان اند . 11. بیشتر مهاجران روستایی را دهقانان تهیدست تشکیل می دهند و دهقانان خرده پا و توانگر درصد کمی دارند. 12. بیشترین درصدهای علت های مهاجرتی را عوامل اقتصادی به خود اختصاص می دهند و از میان آن کار و کار بهتر مهم ترین هدف مهاجران است . 13. درصد بالایی از مهاجران روستایی در شهرها به کارهای ساده مشغول می شوند . 14. در بسیاری از موارد ، امکانات زیستی و اجتماعی با میزان مهاجرت مردم رابطه معکوس نشان می دهد. 15. مهاجرت های روستایی ایران در سه دهه گذشته روند رو به افزایشی داشته است . 16. مهاجرت های روستایی – شهری ایران بیشتر یک مرحله ای اند ، یعنی به طور مستقیم از مبدا روستایی به مقصد شهری مشخص صورت می گیرد. 17. مهاجرت از روستاهای کوهستانی بیشتر از مناطق جلگه ای است . 18. میان نوع معیشت و تولید ومهاجرت رابطه نزدیکی وجود دارد ، به طوری که از روستاهای دارای اقتصاد معیشتی ، کمتر از روستاهای دارای کشت تجاری مهاجرت صورت می گیرد . 19. میان مساحت زمین زراعی ومهاجرت رابطه معکوس وجود دارد . 20. سوابق مهاجرتی و داشتن آشنا و راهنما در شهر روی مهاجرت روستاییان تاثیر مثبت دارند . ه) نظریه های مهاجرتی نظریه مهاجرتی چارچوب منطقی نسبتاً کاملی است که به مثابه یک نظام تئوریک می کوشد پدیده مهاجرت روستاییان و تحولات آنها را در بستر اجتماعی – تاریخی رویدادها تجزیه وتحلیل کند و با توضیح قوانین توسعه و قضایای معتبر به سوالهای موجود در این زمینه پاسخ دهد و در نتیجه محقق و برنامه ریز می تواند نظارت ، جهت دهی و هدایت آن ها را به دست گیرد . صاحبنظران جامعه شناسی و جمعیت شناسی نظریه های مختلفی درباره مهاجرت روستاییان بیان و برداشت های متفاوتی از مسئله را بررسی کرده اند ، اما به طور کلی تمامی آن ها در دو دسته کلی قرار می گیرند : نخست« نظریه های توجیحی یا کارکردگرایانه » سپس « نظریه های تحلیلی یا تبیینی » مبتنی بر بررسی های اقتصاد سیاسی . نظریه های کارکردگرایانه یا روش غایی و با تکیه بر کارکرد پدیده های اجتماعی در پی توجیه نا هماهنگی ها و تعارض های جامعه و در نهایت طالب تثبیت وضع موجودند و با اتخاذ روش غیر علمی ، از رویارویی با واقعیت های اجتماعی اجتناب می کنند. نظریه های تحلیلی با عنوان کردن دگرگونی های اجتماعی – اقتصادی جامعه در سطح کلان و ربط دادن آن با حرکات درونی جامعه و با توجه به عوامل داخلی و خارجی موثر برآن ( گاه با بزرگنمایی یکی از آن ها و گاه به طور متوازن ) در پی تبیین مهاجرت های روستایی اند . از نظریه های نوع نخست به« نظریه کارکردی مهاجرت » و « نظریه تفاوت ها » با « نظریه جذب و دفع » می توان اشاره کرد و از نظریه های دوم « نظریه وابستگی » و « نظریه دگرگونی و توسعه » مهم اند . توجه داشته باشید که نظریه مهاجرتی با مدل مهاجرتی تفاوت دارد . نظریه های مهاجرتی عموماً در پی کشف و بیان علت های مهاجرت ، ایجاد رابطه میان جا به جایی افراد با عوامل اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی و فرهنگی و بالاخره ترسیم پیامدهای ناشی از این جابه جایی اند ، در صورتی که مدل های مهاجرتی می خواهند چگونگی انجام حرکات مکانی جمعیت و مسائل و موانع مبدا، مقصد و بین راه را ترسیم کنند به سخن دیگر ، نظریه های مهاجرتی به دلایل پدیده جا به جایی جمعیت نظر دارند و مدل های مهاجرتی به چگونگی انجام آن ها . و) پیامدهای مهاجرت آثار و نتایج مهاجرت روستاییان به شهرها را می توان در سه زمینه بررسی کرد :نسبت به مبدا مهاجرت ( روستاها ) ، نسبت به مقصد آن ( شهرها) ونسبت به کل کشور. اما باید توجه نمود که تجزیه آثار و عملکرد پدیده مهاجرت روستاییان در متن جامعه امری است تصنعی که به منظور سهولت مطالعه صورت می گیرد و در واقع مهاجرت و نتایج حاصل از آن به صورت یکپارچه و تجزیه ناپذیر ، ادامه روند واحدی است که میان اعضای آن پیوندی ارگانیک وجود دارد و نادیده گرفتن بخشی از آن به درک نکردن بقیه منجر می شود . الف) آثار مهاجرت نسبت به مبدا اختصاراً به شرح زیر است : 1. تقلیل جمعیت روستاها 2. تخلیه نیروی کار فعال و کارکن و مستعد آن ها 3. برهم زدن ترتیب جمعیت روستایی 4. دگرگونی قشربندی روستاها 5. فروپاشی تدریجی کشاورزی روستایی 6. رویکرد کشاورزی دهقانی به کشاورزی تجاری و بازاری 7. دگرگونی تدریجی چهره طبیعی روستاها ب) آثار مهاجرت نسبت به مقصد را می توان به شکل زیر تخلیص کرد: 1. افزایش جمعیت در مقصد 2. دگرگونی قشربندی جمعیت شهری 3. تبدیل روستاییان مهاجر به کارگران فرودست شهری 4. افزایش مشاغل کاذب ،مانند دست فروشان دوره گرد. 5. پیدایش حاشیه نشینی در شهرهای بزرگ و عواقب ناشی از آن 6. کافی نبودن امکانات وخدمات شهری برای شهرنشینان 7. تشدید مشکلات اجتماعی و اقتصادی در شهرها 8. رشد بیمارگونه شهرهای کشور 9. جذب و نابودی تدریجی زمین های شهری و گرانی آن ها 10. دگرگونی محیط طبیعی و آلودگی محیط زیست شهرها ج) آثار مهاجرت نسبت به کل کشور به طور خلاصه چنین است: 1.تعادل نداشتن رشد جمعیت با رشد اقتصاد 2. تغییر جدول اشتغال کشوری 3. جلوگیری از سیاستگذاری دقیق برنامه ها به دلیل پیش بینی نکردن رشد جمعیت 4. به تاخیر افتادن سرمایه گذاری در اقتصاد 5. کاهش تولید و افزایش مصرف کالاهای کشاورزی 6. تشدید وابستگی به دلیل واردات بیشتر مواد غذایی 7. حذف تدریجی فرهنگ بومی و پذیرش فرهنگ جدید شهری ز) سیاست های مهاجرتی سیاست های مهاجرتی به مثابه گونه ای از سیاست های جمعیتی ، مجموعه اصول ، تدابیر و تصمیمات مدونی اند که از سوی دولت در کشور اتخاذ و اجرا می شود و حدود ، فعالیت و اقدامات دولت را در رابطه با مسائل مهاجرتی ، نظارت و هدایت مهاجران به مناطق مشخص معین می کنند. در جمع بندی از کلیه سیاست های مهاجرتی اتخاذ شده در کشورهای جهان و پیشنهاد هایی که از سوی صاحبنظران مهاجرتی ابراز شده یا مورد انتقاد قرار گرفته اند ، می توان سه نوع سیاست اساسی زیر را بررسی کرد : 1. سیاست های اداری : به مقررات اداری و حقوقی خاص اطلاق می شود که محدودیت ها ، ممنوعیت ها و تجویزهای مهاجرتی را برای شهروندان کشور تصویب و تعیین می کند ، مانند : قوانین شغلی ( محدودیت های ساعت های کار ) ، قوانین گذرنامه های محلی ( خروج از روستا یا شهرهای کوچکتر تحت نظارت و با اطلاع و آگاهی دولت ) و مقررات پذیرش شهری ( ورود محدود به شهرهای بزرگتر با اجازه قبلی ).هدف این سیاست ها جلوگیری از گسترش بیش از اندازه و بیمارگونه شهرها و تمرکز زیاد جمعیت هر منطقه معین یا فراهم آوردن امکانات رشد و توسعه در مناطق عقب مانده ومواردی نظیر این ها می باشد . سیاست های اداری معمولاً زمانی اتخاذ و اجرا می شوند که تصمیم گیری های کوتاه مدت برای پاسخگویی به برخی از مسائل جامعه ضرورت پیدا می کند و یا دولت می خواهد تا زمان جا افتادگی و تاثیرگذاری برنامه های بلند مدت فرصت کافی داشته باشد . 2. سیاست های سازمانی : گونه ای از سیاست های مهاجرتی اند که به منور جا به جایی سازمان یافته کارگران و کارمندان روستایی به مراکز شهری ، صنعتی و خدماتی و یا میان مناطق مختلف کشور اجرا می شوند . این سیاست ها در مرحله صنعتی شدن کشور اتخاذ می گردد و هدف آن عبارت است از تجدید سازمان کارگران و نیرورسانی سازمان یافته به مراکز صنعتی کشور. در برنامه ریزی برای عمران مناطق عقب مانده و شرایط بیش جمعیتی روستا ها یا شهر ها نیز از این سیاست ها استفاده می کنند. 3. سیاست های اقتصادی: نوعی از سیاست های مهاجرتی اند که به تصمیم گیری های اقتصادی دولت ناظرند . تخصیص سرمایه گذاری های کلان برای مناطق روستایی ، ارتقای سطح دستمزدها در مناطق عقب افتاده کشور، برنامه ریزی برای کاهش تمایزهای شهر و روستا و همسان کردن زندگی در مناطق مختلف جامعه ، بهبود شرایط زندگی گروه های کم در آمد و متوسط جامعه و خانه سازی برای آن ها مثال هایی برای سیاست های اقتصادی مهاجرت اند . سیاست های اقتصادی مهم ترین و موثرترین سیاست های مهاجرتی اند و موفقیتشان بیشتر است ، اما در کشورهای جهان سوم برای آنکه نظارت بر روند مهاجرت ناممکن نشود و نیز از اثرت انفجاری رشد جمعیت شهرها ، پیشگیری شود لزوماً باید در زمینه نظارت بر رشد جمعیت نیز سیاست های کارسازی اتخاذ شود . در مقایسه سیاست های مهاجرتی می توان گفت که : 1. آثار غیر مستقیم سیاست های مهاجرتی موثرتر از دخالت مستقیم دولت برای نظارت بر مهاجرت جمعیت می باشد . 2. سیاست هایی که بر مناطق مبدا اثر می گذارند از سیاست هایی که در مقصد اعمال می شوند کارآیی بیشتری دارند . 3. و تلاش هایی که در راه منع مهاجرت به عمل می آید با هدف های دیگر برنامه های توسعه ( مانند نقل و انتقال نیروی کار از مناطق بر جمعیت کشاورزی به مناطق کم جمعیت صنعتی ) ناسازگار است .

نظر شما

نام * :
پست الكترونيكي * :
وب سایت :
نظر *:
  کد امنیتی را وارد نمایید :
اختصاصي براي مدير سايت ( درصورت انتخاب اين گزينه نظر شما در وب سايت ديده نخواهد شد )
لطفا از ارسال سوالات حقوقي در این صفحه خودداری نمائید . به سوالات حقوقي در این بخش پاسخ داده نمیشود .

نحوه محاسبه مهریه
صفحه اصلي
لوایح دفاعی حقوقی-کیفری-
تندیس حقوق ایران
کتاب قراردادهای مدرن 5
برنامه هفتگي
کلاس تدریس نسق زارعانه
مصاحبه و مقالات
گالری تصاویر
امور موکلین
سايت هاي مرتبط
قبول کلیه دعاوی حقوقی
مشاوره تلفنی
سوالات حقوقي كاربران
پيام هاي كاربران
فهرست و عناوین کتاب آپارتمان
آپارتمان نشینی
مقالات کیفری
حکم غیابی و نحوه اعتراض به آن ؛ واخواهی
جرایم سایبری
کارگر و کارفرما
دعاوی شهرداری و ساخت و ساز
نمونه نظریه کارشناسان دادگستری
اراضی و امور ثبتی
حمل و نقل داخلی و بین المللی
کلاهبرداری